ASTSUBAY MI? ASSUBAY MI ? Türk Silahlı Kuvvetleri'nin olmazsa olmaz unsurları Assubayların meslek adı Assubay mıdır? Yoksa Astsubay mıdır?
Şimdi bazılarınız ve meslektaşlarım "başka mesele kalmadı mı? Assubay olsa ne olur Astsubay olsa ne olur?" dediklerini duyar gibiyim. Ben yazılarımda 'assubay' yazıyorum. Nedeni ise, Türkçe dil uyumu ve imla kuralları. Malumunuz olduğu gibi, Türkçe'de üç sessiz harf bir arada kullanılmaz. Bunun sonucu olarak, astteğmen yerine asteğmen, üstteğmen yerine üsteğmen, astbaşkan yerine asbaşkan der ve yazılarda bu kurala uyarız. Ama konu assubaylara gelince art niyet eseri olarak, illaki ast hecesine vurgu yapılacak! Öyle ya, bizler ordunun ast elemanlarıyız. Bunu unutmamamız, haddimizi bilmemiz gerekir...

Türk Dil Kurumu'na baskı yapıldı ve 1980 öncesi imla kılavuzlarında yazan assubay kelimesi astsubay olarak değiştirildi. Yani Türkçe ses uyumu ve dil kuralları hiçe sayıldı, emir demiri kesti. (Çünkü, TDK bize konuyu bilimsel olarak açıklamak yerine "temaüller gereği bu şekilde yazılıyor" yanıtını verdiler)
5802 sayılı yasa ile assubayların statüleri belirtilmiştir; yasanın tarifinde ve uygulamada subayın en yakın yardımcısı olarak tanımlanmıştır. Assubaylar statülerine saygılıdırlar. Kıyafetleri ile de yüzlerce metreden belli olurlar. Astsubay denmesi onları küçültmez, assubay denmesi de yüceltmez. Haksızlıklara, mağduriyetlere rağmen bu ülke için ettikleri yemine sadıktırlar. Döktükleri ter ve kanla onur duymuşlardır. Assubay yazmalarının tek nedeni uygulanmak istenen tahakküme karşı olmalarından kaynaklanmaktadır.
Daha sonra bu konu ile ilgili olarak Taşkın KIZILYEL isimli meslektaşımız TDK. na bilgi edinme başvurusu yapmış ve aldığı yanıt aşağıdadır;

Türk Dil Kurumu Başkanlığının Türkçe sözlük ve imla klavuzlarında bulunan ASTSUBAY kelimesi ile ilgili bilgi edinme hakkıma ait verdikleri cevap aşağıda olduğu gibidir, bilgilerinize. Ancak verilen cevap tatmin edici değildir.

İlgi: 16/01/2007 tarihli yazınız.

Astsubay ve asteğmen sözleri ast ve subay, ast ve teğmen sözlerinin birleşiminden oluşmaktadır. İlk kelimenin aslı “ast”tır. Ast sözü Türkçe Sözlük’te şu şekilde tanımlanmıştır:

1. Alt.
2. Birinin buyruğu altında olan görevli, madun.
3. Birine göre alt aşamada olan kimse, madun.
4. Askerlik, rütbe veya kıdemce küçük olan asker.

Üstteğmen ve astteğmen sözlerinde iki 't' harfinin yan yana gelmemesi ve dilde kakafoni oluşmaması için 't' ünsüzlerinden biri düşürülmüştür. Astsubay sözünde ise aynı ses olayı görülmemektedir! Aynı ünsüzden iki tanesi yan yana gelmemektedir. 'Türkiye Türkçesi Grameri' adlı çalışmada şu bilgiler yer almaktadır;

Türkçe kelime köklerinde iki ünsüzün yan yana geldiği durumlar vardır: alt, sırt, üst, art-, ört-, yırt-. Bu köklerden türetilen sözler (altlık, sırtçı, üstlük), çekimli filler (artmış, örtmüş, yırtmış) ve birleşik sözlerde (altyapı, üstyapı, astsubay) üç ünsüzün yan yana geldiği görülmektedir.

Bilgilerinizi rica ederim.

Prof. Dr. Şükrü Halûk AKALIN
Türk Dil Kurumu Başkanı

21 Ocak 2007 Tarihinde bu konu ile ilgili olarak Sayın Taşkın KIZILYEL’e
Halil ERGENLİ tarafından gönderilen ileti ve yanıtı da aşağıdadır.

İLETİ :

MERHABA,

TEMAD mesaj panosunda yayınlanan, Türk Dİl Kurumu Başkanlığı'nın bilgilendirme! metnini ibretle  okudum. Gerçekten dili kullanma ve işine gelen örnekleri verme konusunda çok başarılılar. Örnekler  doğru verilmiştir. Fakat AS(T)BAŞKAN sözcüğünün niçin T harfi düşürülerek yazılmadığı konusunda yine teğet geçilmiştir. Çünkü, kendi sözlüklerinde "ikinci başkan" olarak açıklanan "ASBAŞKAN"  sözcüğü, eğer baştaki "AS" eki "AST" sözcüğünden T düşürülerek türetilmemişse "bir işte başta gelen birinci" anlamı taşıyan ek nedeniyle "birinci başkan" anlamı taşıyacaktır.

Bu durum da AS(T)SUBAY sözcüğü ile ilgili açıklamaları havada bırakmaktadır. Sizin sormuş olduğunuz sorunun bu örneği içerip içermediğini bilmiyorum. Bu konuda bilgilendirirseniz sevinirim.

SAYGILARIMLA.

YANIT :

Sayın Ergenli

Asbaşkan sualini de sordum, cevap bekliyorum. Henüz gelmedi. Geleceğini de  sanmam. Maalesef  sırtımıza basa basa yüksek mevkilere çıkanlar, sanırım kompleks içinde TDK sözlüklerine bile  zamanında müdahale etmişler. Halen mecliste olan bizimle ilgili yasalara olumsuz görüş bildirdikleri gibi.

Saygılar.